Samenvatting

Minderen en stoppen is een complex proces waarin nauwe samenwerking tussen apotheker, voorschrijver en praktijkondersteuner essentieel is en de wensen en voorkeuren van de patiënt duidelijk in beeld moeten zijn. In dit onderzoek wordt onderzocht of een persoonlijk gesprek over medicijnen met een openbaar apotheker een geschikte manier is om medicatie te verminderen of te stoppen bij kwetsbare ouderen (≥75 jaar) met 10 of meer medicijnen en medicatie op rol. Om de haalbaarheid van de interventie en ontwikkelde materialen te testen is er in 2021 een pilotstudie uitgevoerd in 6 apotheken, waaraan apotheek Stevenshof heeft deelgenomen.

Op voorhand krijgen apothekers een training over minderen en stoppen van medicatie, waarbij drie thema’s aan bod komen: communicatie, organisatie en farmacotherapie. Daarnaast wordt ter ondersteuning een toolkit aangeboden met daarin onder andere de kennisdocumenten over minderen en stoppen over tien medicatiegroepen, behorend bij de module Minderen en stoppen van medicatie en onderdeel van de Multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen (2019). Tijdens een farmacotherapeutisch overleg maken apothekers en huisartsen samenwerkingsafspraken.

Deelnemende apothekers in de pilot werden gevraagd om een medicatiebeoordeling met de focus op minderen en stoppen uit te voeren bij 5 ouderen. Tijdens de medicatiebeoordeling werken de apotheker, huisarts en praktijkondersteuner nauw samen om in samenspraak met de patiënt de farmacotherapie te optimaliseren.

 

Resultaten

Uit de pilotstudie blijkt dat een medicatiebeoordeling met de focus op minderen en stoppen van medicatie haalbaar is om uit te voeren en potentieel effect heeft om overgebruik van medicatie bij ouderen met hyperpolyfarmacie en medicatie op rol te verminderen. In totaal includeerde 5 apothekers 24 patiënten, waarvan apotheek Stevenshof met 8 inclusies heeft bijgedragen. Bij 22 patiënten is een volledige medicatiebeoordeling uitgevoerd en bij 21 patiënten is de dataverzameling compleet.

In totaal legden de apothekers 100 farmacotherapeutische problemen (FTP’s) vast (gemiddeld 4,5 FTP per patiënt). Een merendeel van de FTP’s betrof het FTP-type ‘overbehandeling’ en ‘potentiële bijwerking’. Bij 91% van de patiënten (n=20) werd tenminste 1 voorstel gedaan tot minderen of stoppen van medicijnen. Apothekers deden in 68% van de gevallen actievoorstellen voor minderen en stoppen van medicijnen. De implementatiegraad van deze actievoorstellen was hoog (75%). In totaal zijn er 51 acties over minderen en stoppen doorgevoerd, gemiddeld 2,3 per patiënt.

Uit de interviews blijkt dat zowel zorgverleners als patiënten positief waren over de interventie. De aangeboden training en toolbox werden positief ontvangen door de apothekers, maar was er ook de behoefte om in te gaan op minderen en stoppen van psychofarmaca waar op dit moment geen kennisdocument voor bestaat. Verder noemden apothekers dat het aantal geschikte ouderen om te werven beperkt was. Tevens ondervonden zowel huisartsen als apothekers belemmeringen om medicatie te minderen of te stoppen wanneer de patiënt onder behandeling is bij de specialist. Patiënten waren tevreden over de luistervaardigheden, aandacht en verstrekte informatie over minderen en stoppen door de apotheker.