• Begeleiding ontslagmedicatie

Regelmatig worden er ontslagrecepten aangeboden vanuit het ziekenhuis of vanuit een revalidatiecentrum. De meeste ontslagrecepten komen bij de ziekenhuizen LUMC of bij het Alrijne Leiderdorp vandaan. Vanuit revalidatiecentra Revitel en Basalt en ook vanuit de tijdelijke hotelkamers van woonzorgcentrum Rijn en Vliet komen regelmatig ontslagrecepten vandaan.

De apotheker(sassistente) kijkt na of er wijzigingen zijn ten opzichte van de gebruikte medicatie voor ziekenhuisopname. Vaak wordt contact opgenomen met de voorschrijvende specialist om na te vragen of wijzigingen correct zijn. Bij afleveren wordt de medicatie besproken met de afhaler en wordt daarnaast een thuisbezoek aangeboden. In sommige gevallen is het noodzakelijk dat wij de medicatie per direct in een weekdoseersysteem afleveren. Dit wordt in overleg met de (familie van) de patiënt aangevraagd en afgeleverd.

Bij ieder ontslagrecept wordt er een prestatie geboekt in het patiëntendossier.

Kwartaal Aantal ontslagrecepten in prestatie geboekt
1ste kwartaal 32
2de kwartaal 13
3de kwartaal 20
4de kwartaal 18

 

 

  • Chronische Medicatie Service (CMS)

In de zomer van 2010 is de CMS service gestart naar voorbeeld van apotheek Flevowijk die in 2010 de 2e prijs heeft gewonnen met dit project. Nadat de apotheek alle herhaalmedicatie van een cliënt heeft gesynchroniseerd, wordt deze vervolgens elke drie maanden automatisch voor de cliënt herhaald. Cliënten hoeven geen bandje meer in te spreken of de herhaaltelefoon te bellen. Ook lopen alle geneesmiddelen qua aantal gelijk, zodat er maar 1x in de drie maanden herhaald hoeft te worden en dus ook maar 1x de apotheek bezocht hoeft te worden. Dit is prettiger en tijdbesparend voor zowel cliënten als apotheek.

Een apothekersassistente voert de recepten in via de herhaalmodule van Pharmacom. De huisarts autoriseert de contactverslaglijsten. Voordat iemand instroomt, wordt een kort intake gesprek gehouden, aan de hand van een telformulier, waarbij alle medicatie, contra-indicaties, intoleranties en OTC medicatie wordt doorgenomen. Ook wordt gevraagd naar controles. Een apotheker kijkt zowel bij intake als bij de vervolguitgiften of de benodigde labcontroles zijn gedaan en of de medicatie nog voldoet aan de standaarden.

Alle cliënten van de huisartsenpraktijk Zaaijer en Hensing en Gezondheidscentrum Stevenshof kunnen gebruik maken van de service.

Aan het eind van 2021 zijn er 809 cliënten ingeschreven voor deze service. (2020: 778)
In het patiëntendossier worden contactmomenten vastgelegd in het EPD. In de tabel is te zien welke acties dit zijn geweest.

2021
Intakegesprek 14
Vervolggesprek 104
Totaal 118

Tabel: zorgacties vanuit de herhaalservice

 

  • Diabetes: Bloedglucosemeter controleweek

Resultaten
In het voorjaar van 2022 heeft er weer een metercontroleweek plaatsgevonden. Totaal zijn er 73 uitnodigingen verstuurd voor een deelname aan de metercontroleweek. Cliënten die het testmaterialen niet via ons geleverd krijgen zijn niet uitgenodigd, zij hebben een andere leverancier en zijn van deze leverancier afhankelijk voor de service en controles.
Met 18 cliënten is een controlegesprek gevoerd: een opkomstpercentage van 25%.
De controles hebben plaatsgevonden in de apotheek.
Bij 89% hebben we bij de controle van de bloedglucosemeting één of meerdere fouten ontdekt.

In de tabel zijn de verschillende fouten weergegeven en is een vergelijking gemaakt tussen de controleweken in 2021, 2019, 2018.
Vanwege de Coronapandemie heeft er in 2020 geen metercontroleweek plaatsgevonden.

 

2018

(n=44)

2019

(n=45)

2021

(n=18)

Controle meter en strips
Meter ouder dan 3 jaar 41% 22% 50%
Batterijen van de meter (bijna) leeg 0% 0% 0%
Afwijkende waarden na test met controlemeter 0% 8% 0%
Meter niet goed gereinigd (bloedresten) 0% 0% 6%
Meegebrachte strips vervallen 7% 2% 17%
Strips verkeerd bewaard 0% 0% 0%
Werkwijze gebruiker
Geen schone handen 0% 6% 0%
Problemen met lancet in prikpen plaatsen 7% 2% 0%
Prikt te diep met lancet 7% 4% 0%
Aanprikken niet aan zijkant vingertop of
altijd dezelfde vinger
25% 18% 28%
Bloed niet gestuwd vanuit de handpalm 39% 31% 67%
Fout bij druppel op testveld plaatsen 2% 2% 11%
Prikafval niet afgevoerd in naaldencontainer 0% 0% 0%
Lancetten worden meerdere malen gebruikt 11% 4% 39%
Meters vervangen door een nieuw model op advies van de fabrikant of ivm de vergoeding van de verzekering 2% 0% 0%

 

Bij 11% van de cliënten hebben we bij de controle van de bloedglucosemeting geen fouten ontdekt.11 meters zijn vervangen vanwege de leeftijd. Niet alle meters die ouder dan 3 jaar zijn, zijn vervangen. Sommige cliënten testen maar 1 x per week of nog minder. Wanneer de meter de juiste waarden aangaf is de meter niet vervangen.Veel kleine fouten worden gemaakt met het aanprikken en stuwen van het bloed.
7 cliënten gebruiken hun lancet meerdere malen.

Documentatie
Er is gebruik gemaakt van de checklist bloedglucosemeting sept 2011 van het AZB, welke vastgelegd kan worden als zorgprotocol in het apotheekinformatiesysteem.
Voor de controlemeting hebben we gebruik gemaakt van Menarini en de door hun geleverde tabellen. De bloedglucosemeter van de patiënt moet hierbij een waarde aangeven binnen 15% plus of min met de controlemeter.

Evaluatie
De ingevulde checklists, zorgprotocollen en EPD’s zijn verzameld en geanalyseerd.
De grootste fouten worden besproken met de diabetesverpleegkundigen binnen de FTO groep, zodat ook zij extra aandacht hieraan kunnen besteden bij de diabetescontroles. Vooral het niet goed aanprikken, het niet stuwen vanuit de handpalm en het meerdere malen gebruik maken van 1 lancet verdient extra aandacht.

Discussie en conclusie
Doordat er nu meer verzekeraars zijn die de testrips laten leveren door een postorderaar en er een  groep mensen is overgestapt naar Freestyle Libre systeem, hebben wij 62% minder patiënten kunnen uitnodigen dan in 2019.Er was een opkomstpercentage van 25%. In 89% van de mensen waarbij een metercontrole is uitgevoerd werd een fout geconstateerd. Door dit hoge foutenpercentage blijft een metercontrole belangrijk, maar doordat de doelgroep aanzienlijk kleiner is geworden is een andere opzet voor 2022 nodig.Aandachtspunten blijven: goed aanprikken, het stuwen bij de prikplek en het eenmalig gebruiken van een lancet. Het gebruik van vervallen testrips, en meters ouder dan 3 jaar was dit jaar beduidend hoger dan vorige jaren.Op verzoek van de diabetesverpleegkundige testen we ook meters buiten deze controleweek om. Veel mensen geven ook aan dat zij deze service erg op prijs stellen.

 

  • Evaluatie incontinentiematerialen

Probleemstelling en doelstelling
Voor het leveren van incontinentiematerialen wordt er gewerkt volgens het multidisciplinaire INCO zorgprogramma van de Stevenshof. Jaarlijks heeft de zorggroep een multidisciplinair overleg
Een huisarts verwijst een patiënt naar de apotheek voor incontinentiemateriaal. Bij een eerste uitgifte wordt een uitgebreid gesprek gevoerd door een gespecialiseerd apothekersassistente en wordt proefmateriaal mee gegeven. Jaarlijks is het streven om met iedere afnemer van incontinentiemateriaal een evaluatiegesprek te voeren.
In 2008 zijn wij gestart met jaarlijkse evaluatiegesprekken met gebruikers van incontinentiemateriaal.

Doelstellingen:

  • Door middel van een jaarlijks terugkerend evaluatiegesprek, door een van de gespecialiseerde assistentes, willen we problemen bij patiënten m.b.t. incontinentie signaleren en oplossen.
  • Signaleren van problemen die mogelijk door een andere behandelmethode opgelost kunnen worden en daarom patiënten doorverwijzen naar de huisarts.
  • Intensievere samenwerking met het Samenwerkingsverband Stevenshof, zoals vastgelegd in het multidisciplinaire zorgprogramma.

Multidisciplinair overleg
Dit heeft plaatsgevonden in november 2021 in aanwezigheid van huisartsen van gezondheidscentrum Stevenshof en huisartspraktijk Zaaijer, fysiotherapeut gezondheidscentrum Stevenshof en apotheekassistente Apotheek Stevenshof.

Scholing apotheekteam
In maart 2021 heeft er een interne nascholing plaatsgevonden waarbij aandacht is besteed aan de volgende onderwerpen.
Mogelijke oorzaken incontinentie, het voeren van een intake en evaluatiegesprek, keuze van materiaal, vergoedingscriteria en vastlegging afspraken.

Veranderingen in levering en evaluatiegesprekken per 1 januari 2021
In 2021 zijn er een aantal wijzigingen doorgevoerd vanuit de zorgverzekeraar.
De Achmea groep heeft besloten de levering van incontinentiemateriaal over te dragen naar externe partijen. I.v.m. deze maatregel zijn er eind december 2020 15 patiënten actief benaderd om de continuïteit van het leveren van incontinentiemateriaal te waarborgen door middel van het uitleggen van de procedure en het overdragen van deze groep aan een externe leverancier.
De VGZ groep hanteert een model waarbij de apotheek wel incontinentiemateriaal levert maar besteed de intakeprocedure uit aan een externe partij, apotheek zorg. Per 1 januari 2021 is daar ook de jaarlijkse evaluatie bij gekomen.

Evaluatiegesprekken
In totaal zijn er in 2021  169 gebruikers van incontinentiemateriaal geregistreerd.
Daarvan zijn er 16 eerste uitgiftes geweest, 43 patiënten zijn gestopt met het afnemen van materiaal door verhuizing of overlijden en bij 8 patiënten (VGZ)  is er geen evaluatiemoment geweest vanuit de apotheek omdat dit is overgenomen door apotheek zorg.
Bij de overgebleven groep (110) heeft er bij  3 patiënten geen evaluatiemoment plaats gevonden

Probleemstelling en doelstelling
Er wordt gewerkt volgens het multidisciplinaire INCO zorgprogramma van de Stevenshof.
Een huisarts verwijst een patiënt naar de apotheek voor incontinentiemateriaal. Bij een eerste uitgifte wordt een uitgebreid gesprek gevoerd door een gespecialiseerd apothekersassistente en wordt proefmateriaal mee gegeven. In 2020 is met zoveel mogelijk gebruikers een evaluatiegesprek gevoerd.

Totaal aantal geregistreerde gebruikers 169 100%
    Wel evaluatie Géén evaluatie
Eerste uitgiftes 16 9,5%
Gestopt (overlijden/verhuizing/niet meer nodig * 43 25,5%
Evaluatie niet gedaan 3 1,8%
Evaluatie gesprekken overig 107 63,3%
Totaal 98,2% 1,8%

*ervan uitgaande dat er ofwel al een evaluatie had plaatsgevonden ofwel een contactmoment is geweest in palliatieve fase of bij overige stop redenen.

Van de 107 gesprekken heeft er in 2021 bij 42 patiënten een interventie plaats gevonden.
En uit deze 107 gesprekken zijn in total 65 problemen naar voren gekomen. Deze zijn terug te lezen in onderstaande tabel.

Probleem 2019

(n=83)

2020

(n=70)

2021

(n=65)

Verband te klein 26 23 14
Verband te groot 4 5 4
Te weinig verschoning van verband 5 15 5
Te veel verschoning (overgebruik) 4
Stapeling van verschillende verbanden 6 4 2
Ontevreden over een vorig advies 4 1
Huiduitslag of jeuk 7 5 5
Pasvorm niet goed 2 5 11
Verwijzing naar de huisarts/fysiotherapeut 4 2 2
2 soorten verband geadviseerd 12 2
Onduidelijkheid over de vergoeding 13 8 3
Merkwisseling (op advies apotheek) 16

 

  • Begeleiding inhalatiemedicatie

Het aanbieden van inhalatie-instructie bij een eerste uitgifte van inhalatiemedicatie is zeer belangrijk. Onder een eerste uitgifte wordt verstaan: ‘een aflevering van inhalatiemedicatie aan een patiënt, aan wie in de voorafgaande 12 maanden geen inhalatiemedicatie is afgeleverd’. Een instructie wordt altijd aangeboden bij alle nieuwe gebruikers, maar soms door de patiënt niet op prijs gesteld. Ten slotte vergeet een apotheek medewerker wel eens de instructie te registreren in het AIS.
Na een instructie n.a.v. een eerste uitgifte wordt er in het overgrote deel van de gevallen na ongeveer een maand, telefonisch contact gezocht met de patiënt om het gebruik van de inhalatiemedicatie te evalueren.

Inhalatietype 2019 2020 2021
Aerochamber + dosis aerosol 87 57 33
Cyclohaler 1 1
Diskus 44 21 26
Turbuhaler 13 14 8
Handihaler 12 2
Respimat 10 7 8
Novolizer 6 5 1
Breezhaler 1 0
Next-haler 3 2 3
Redihaler 3 5 1
Easyhaler 14
Overig 6 5
Totaal 185 157 97

Tabel: Geregistreerde protocollen inhalatie-instructies in AIS

 

  • Begeleiding therapietrouw

Juist bij de start van medicatie blijkt vaak therapieontrouw op te treden. Door intensieve begeleiding bij de start en volgen van het gebruik, kunnen gerichte interventies plaatsvinden bij vermoedelijke therapieontrouw. Het doel van deze zorgverlening is het verbeteren van de therapietrouw van patiënten met cholesterolverlagers.

Methode
Het medicatiemonitoring en optimalisatie (MeMo) traject bij de cholesterolverlagende medicatie is opgebouwd uit:

  • De begeleiding van patiënten die starten met het middelen door het geven van informatie over het geneesmiddel, de werking en het gebruik volgens geprotocolleerde Eerste Uitgiftebegeleiding van het Apotheekinformatiesysteem (AIS) Pharmacom.
  • Het intensief volgen van het medicatiegebruik van al deze patiënten. Het gebruik van de nieuwe medicatie is gevolgd zodat er steeds een evaluatie van het gebruik plaatsvond bij het tweede recept of zodat er een interventie gestart werd als het tweede of derde recept niet volgde. Het monitoren vindt plaats door maandelijkse beoordeling van de actielijst.
    Pharmacom maakt automatisch een actiepunt aan wanneer er geen vervolgrecept heeft plaatsgevonden binnen de aangegeven termijn.
  • Het  optimaliseren van het gebruikte geneesmiddel, als het medicatiegebruik niet volgens het voorschrift van de arts gebeurt of niet gecontinueerd lijkt te worden. Er wordt dan contact opgenomen met de patiënt en/of met de voorschrijver om te horen of er nog een indicatie voor het gebruik bestaat en zo ja, om het juist gebruik te bevorderen.
  • Alle communicatie is vastgelegd in het EPD middels speciale maskers: Med gesprek (MeMo): Lipideverlager.

Door de jaren heen is de werkwijze nog wel eens aangepast. Zo hebben we een lange tijd eigen selectie gemaakt vanuit het apotheek informatie systeem. Sinds 2019 worden de selecties ons aangeboden door Pharmacom. Met deze vernieuwde wekwijze verschijnt er een actie van de desbetreffende patiënt op de actielijst. Deze worden geclusterd afgehandeld door de verantwoordelijke assistente.

Resultaten 
Apotheek Stevenshof is in september 2009 gestart met de intensieve begeleiding van patiënten die cholesterolverlagers gebruiken, zowel bij de start van de medicatie als bij het continueren.
In 2021 zijn er in totaal 78 contactmomenten vastgelegd over therapietrouw begeleiding van een cholesterolverlager. (2020; 126)

 

  • Farmabuddy (intensieve zorg)

De begeleiding van palliatieve patiënten vond tot en met 2007 ad hoc plaats. Uit de afgeleverde medicatie was soms af te leiden dat een patiënt zich in de palliatieve fase bevond, maar dit was niet altijd even duidelijk. In de palliatieve fase is goede begeleiding door zorgverleners juist van groot belang.
In 2008 zijn we gestart met het “buddy-project” voor patiënten die zich in de palliatieve fase bevonden. Sinds 2010 bieden wij deze zorg ook aan patiënten met een complexe aandoening, sindsdien noemen wij deze zorg: Intensieve zorg.

De begeleiding bestaat uit 2 vaste contactpersonen/buddy’s, waarvan er in principe altijd 1 in de apotheek aanwezig is. Dit zorgt voor een goede continuïteit en maakt het makkelijker voor de apotheek om de patiënt goed en ook proactief te kunnen begeleiden. Het project is geïntegreerd in het reguliere zorgaanbod van de apotheek. Voor meer informatie over het project kunt u contact opnemen met de apotheker.
Na het overlijden van een patiënt wordt er na ruim 2 weken wordt nog een keer contact gezocht met de nabestaanden voor een evaluatiegesprek. De intensieve zorg wordt door patiënten, mantelzorgers, huisartsen en apotheek als prettig en zinvol ervaren. Eventuele opmerkingen voor verbetering worden meegenomen naar het overleg van de buddy’s.

In totaal zijn in 2021, 57 contactmomenten vastgelegd in de EPD’s
(2020; 101, 2019; 71).

 

  • Farmabuddy Parkinson

SIR schoolt sinds 2016 apotheekteams in het leveren van Farmabuddyzorg voor patiënten in de palliatieve fase. Onderzoek wees uit dat deze zorg door patiënten en mantelzorgers zeer gewaardeerd wordt. In navolging hiervan heeft SIR vanaf 2018 achttien apotheekteams geschoold in Farmabuddyzorg Parkinson. En zijn er in apotheek Stevenshof 2 farmabuddy assistenten geschoold in het begeleiden van de Parkinsonpatiënt.

Alle 20 Parkinson patiënten zijn in kaart gebracht en hebben een notitie in het dossier dat zij begeleiding ontvangen van de farmabuddy. Het overgrote gedeelte van deze groep stelt de begeleiding zeer op prijs. Wat volgt is een intakegesprek in de apotheek. Daarbij worden vragen gesteld over mogelijke problemen met de stoelgang (obstipatie) en de bewegelijkheid van de patiënt, in relatie met het gebruik van levodopa. Is de patiënt vaak passief en stijf of heeft hij juist last van overbeweeglijkheid? Ook misselijkheid komt ter sprake, een bijwerking van dopamine-antagonisten die door patiënten vaak niet wordt erkend. En het bespreken van de innamemomenten, waarbij veel fout kan gaan, is erg belangrijk gebleken.

De voordelen van de farmabuddy voor de Parkinsonpatient, is dat zij een vast aanspreekpunt hebben om hun vragen en problemen mee te bespreken. En vanuit de apotheek communiceert het zeer gemakkelijk wanner het gaat over bijvoorbeeld switchen naar andere middelen.